امروزيكشنبه, 25 آذر 1397-- Sunday Dec 16 2018

ساعت 14:26:39

آخرین به روز رسانی : یک شنبه 01:02:24

زبان

زبان "وِلاتی"، گویشی در حال فراموشی

پنجشنبه, 15 آذر 1397 ساعت 08:56 کدخبر :12122
فرستادن به ایمیل چاپ
نویسنده : سهیلا عموشاهی

زبان ولایتی که در اصطلاح محلی به آن " ولاتی" گفته می€Œشود، زبان باستانی اهالی تعدادی از محلات خمینی€Œشهر از قبیل اسفریز، باولگان، زاغ آباد، کوشکباج، گاردر و گارسله است که متأسفانه در سالهای اخیر مورد غفلت قرار گرفته و در حال نابودی است.

علیرضا قربانی- محقق و پژوهشگر زبان گویش ولاتی شامگاه(سه€Œشنبه) در حاشیه نخستین پاسداشت زبان ولاتی در گفت€Œوگو با خبرنگار ایسنا-منطقه اصفهان در خمینی€Œشهر، اظهار کرد: تعدادی از زبانشناسان و مورخان ایرانی و غربی از جمله احسان یار شاطر، حبیب برجیان و اسکارمان این زبان را که یکی از زبان€Œهای فلات مرکزی ایران به شمار می€Œرود بازمانده زبان "مادی" می€Œدانند که قدمتی حدود 3 هزار سال دارد.

وی در همین خصوص افزود: بر خلاف تصور عموم ، اقوام آریایی یعنی مادها، پارت€Œها و پارس€Œها پس از ورود به فلات ایران همگی به زبان فارسی سخن نمی€Œگفتند بلکه هر کدام زبان جداگانه€Œای برای خود داشتند. اولین قوم آریایی که در ایران به قدرت رسیده و اولین حکومت ایرانی را تشکیل دادند قوم مادها بودند که قلمرو حکومتشان در پهنه میان اصفهان، ری، همدان و کرمانشاه گسترده بود. یعنی دقیقاً همان جایی که هنوز زبان€Œهای مادی کمابیش به حیات خود ادامه می€Œدهند.

این محقق و پژوهشگر گفت: بر همین اساس است که به تعبیری می€Œتوان گفت زبان ولاتی اولین زبان رسمی و حکومتی ایران بوده است. ولاتی گویش نیست، بلکه یک زبان است که به گویش€Œهای مختلفی از جمله گویش ورنوسفادرانی، گزی، کلیمی اصفهانی و ... تقسیم می€Œشود و لفظ ولایتی هم بعد از اسلام به این زبان اطلاق می€Œشده است.

جمع€Œآوری اشعار ولاتی در یک کتاب

قربانی در مورد ادبیات این زبان گفت: زبان ولاتی یک زبان خام و تهی نیست بلکه صاحب ادبیات نیز است. ادبیات زبان ولاتی بیشتر شامل سروده€Œها، اشعار و ترانه€Œهایی است که از سال€Œهای دور توسط شاعرانی که به زبان مادری خودشان عشق می€Œورزیدند سروده شده است.

وی ادامه داد: شاعرانی مثل درویش عباس از شهر گز یا رضا مداحی از شهر کوهپایه و بسیاری دیگر از شاعران بنام ولاتی سرا بودند. در محله ورنوسفادران خمینی€Œشهر نیز بیش از ده تن از شعرا و ترانه€Œسرایان به این زبان شهر گویش می€Œکردند و ترانه سروده€Œاند. از جمله استاد طلایی، استاد قیام، اصغر حاج حیدری(خاسته)، سعید بیابانکی، داود حاج حیدری، حسین حاجی هاشمی، غلامرضا مهدی پور و ...

این محقق زبان بومی گفت: خیلی از این اشعار هنوز در جایی منتشر نشده است، اما می€Œتوان پیشنهاد داد با همکاری تمامی شاعران و بستگان شعرایی که در قید حیات نیستند همه این اشعار و سروده€Œها در یک مجموعه شعر مشترک به چاپ برسد.

زبان ولاتی، یک زبان مرده نیست

علیرضا قربانی در مورد ارتباط زبان عامه با این زبان گفت: زبان ولاتی از حیث دارا بودن ادبیات عامه نیز زبانی غنی و پر بار است. ادبیات عامه این زبان مثل بسیاری از زبان€Œها شامل انواع و تعداد بی€Œشماری از ترانه€Œها، شعرها، قصه€Œها، حکایات، مثل€Œها و لالایی€Œها و... است که متأسفانه هنوز به طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است.

وی زبان ولاتی را زبانی زنده دانست و گفت: زبان ولاتی ورنوسفادرانی یک زبان مرده نیست. زبان در آستانه انقراض هم نیست بلکه زنده است، اما رو به انقراض یعنی اگر با این وضعیت بخواهد پیش برود در آینده€Œای نزدیک یک زبان مرده می€Œشود که دیگر حتی یک سخنگو هم نخواهد داشت.

قربانی در مورد احیای این زبان گفت: زبانشناسان معتقدند زبان€Œهای که ممکن است در معرض آسیب و فراموشی و مرگ قرار بگیرند می€Œتوانند حفظ و احیا نیز بشوند. به این منظور راهکارهایی هم پیش روی ما قرار می€Œدهند که بیشتر بر سه محور فرهنگ سازی، گردآوری و آموزش استوار است. بر همین اساس است که امروزه مشاهده می€Œکنیم در نقاط مختلف جهان زبان€Œهای زیادی را از مرگ حتمی نجات داده و احیا کرده€Œاند.   

زبان ولاتی در آینه تحقیقات زبان شناسان

این محقق زبان شناس در مورد تحقیقاتی که تاکنون در زمینه زبان ولاتی انجام گرفته است، گفت: خوشبختانه زبان ولاتی جز زبان€Œهایی است که از ابتدا مورد توجه زبان شناسان بوده و تاکنون بسیاری از گویش€Œهای آن کم و بیش گردآوری شده و مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است.

وی خاطرنشان کرد: در این بین زبان شناسان بزرگی هم از دیگر کشورها به تحقیق و بررسی پیرامون این زبان جذب شده و وارد میدان شده€Œاند، از جمله آیلرز، لکوک و استیلو. گویش ورنوسفادرانی هم از این مسئله مستثنی نبوده و بارها توسط اهالی زبان و ادبیات گردآوری شده است، اما در صدر همه این گردآوری€Œها، گردآوری€Œها و تحقیقاتی قرار دارد که توسط ژوکوفسکی، فره وشی، برجیان و اسماعیلی از زبان شناسان بزرگ ایرانی و خارجی بر روی این زبان انجام شده است.

مطالب مرتبط:

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید